Jak ustawić ciśnienie w materacu przeciwodleżynowym? Test 2 palców

Prawidłowe ciśnienie w materacu to fundament profilaktyki odleżyn

Z mojego doświadczenia wiem, że odpowiednie ciśnienie w materacu przeciwodleżynowym jest absolutnie kluczowe dla jego skuteczności. To właśnie ono decyduje o tym, czy materac będzie faktycznie chronił skórę pacjenta przed uszkodzeniami. Wyobraź sobie, że materac jest zbyt twardy w takiej sytuacji jego działanie terapeutyczne, polegające na zmiennym rozkładaniu nacisku, zostaje zniwelowane. Pacjent leży praktycznie na sztywnym podłożu, a to prosta droga do powstawania odleżyn, zwłaszcza w miejscach narażonych na ucisk, takich jak pięty czy kość krzyżowa.

Z drugiej strony, zbyt miękki materac to równie poważny problem. Jeśli ciśnienie jest za niskie, pacjent może "dobijać" do stelaża łóżka, co oznacza, że materac nie zapewnia odpowiedniego podparcia. W efekcie, zamiast odciążać, może wręcz zwiększać nacisk na newralgiczne punkty ciała. To nie tylko dyskomfort, ale przede wszystkim brak skutecznej profilaktyki. Materace zmiennociśnieniowe działają na zasadzie naprzemiennego napełniania i opróżniania komór powietrznych, co stale zmienia punkty podparcia ciała pacjenta, poprawiając krążenie i zmniejszając ryzyko niedokrwienia tkanek. Aby ten mechanizm działał prawidłowo, waga pacjenta jest głównym i najważniejszym wskaźnikiem do ustawienia ciśnienia to od niej zaczynamy każdą regulację.

Jak krok po kroku ustawić ciśnienie w materacu? Prosta instrukcja

Ustawienie ciśnienia w materacu przeciwodleżynowym może wydawać się skomplikowane, ale w rzeczywistości jest to prosta procedura, którą każdy opiekun może wykonać samodzielnie. Pamiętaj, że precyzja na tym etapie jest niezwykle ważna. Oto jak to zrobić krok po kroku:

1. Przygotowanie podłoża: Zawsze zaczynamy od prawidłowego ułożenia materaca. Materac przeciwodleżynowy należy ułożyć na standardowym materacu piankowym, który stanowi bazę. Nigdy nie kładź go bezpośrednio na stelażu łóżka, ponieważ grozi to uszkodzeniem komór i brakiem stabilności dla pacjenta.
2. Podłączenie i inflacja: Podłącz pompę do materaca za pomocą specjalnych wężyków, upewniając się, że są one dobrze zamocowane i nie ma żadnych zagięć. Następnie podłącz pompę do zasilania i uruchom ją. Materac zacznie się pompować.
3. Ustawienie wagi: Na pompie znajdziesz pokrętło lub panel sterowania z oznaczeniami wagowymi (np. 40-60 kg, 60-80 kg itd.). Ustaw pokrętło zgodnie z wagą pacjenta. Jeśli waga pacjenta wypada między dwoma przedziałami, zawsze wybierz najbliższy wyższy przedział wagowy. To zapewni, że materac będzie miał wystarczającą siłę, aby odpowiednio unieść i odciążyć ciało.
4. Ułożenie pacjenta i stabilizacja: Po wstępnym napompowaniu materaca, ostrożnie ułóż pacjenta na materacu. Następnie odczekaj, aż pompa wykona co najmniej jeden pełny cykl pracy (zazwyczaj trwa to od 6 do 12 minut). Ten czas jest niezbędny, aby ciśnienie w komorach ustabilizowało się i materac zaczął prawidłowo pracować w trybie zmiennociśnieniowym.

Kluczowa weryfikacja: Jak sprawdzić, czy ciśnienie jest idealne?

Po wstępnym ustawieniu ciśnienia i ułożeniu pacjenta, kluczowe jest sprawdzenie, czy materac działa optymalnie. Najbardziej niezawodną metodą, którą zawsze polecam, jest tak zwany test "dwóch palców". Jest to prosta, ale bardzo skuteczna technika, która pozwala ocenić, czy ciśnienie jest idealne.

Aby prawidłowo wykonać test, wsuń dwa palce (wskazujący i środkowy) między pośladki pacjenta a powierzchnię materaca. Wybierz miejsce, gdzie komory materaca są w danym momencie najmniej napompowane to właśnie tam nacisk jest największy i tam najłatwiej ocenić prawidłowość ustawienia. Co oznaczają poszczególne wyniki?

• Lekki opór: Jeśli Twoje palce wchodzą z lekkim, wyczuwalnym oporem, oznacza to, że ciśnienie jest odpowiednie. Materac prawidłowo odciąża ciało pacjenta, a jednocześnie nie jest zbyt twardy.
• Palce wchodzą zbyt luźno: Jeżeli palce wchodzą bez żadnego oporu, swobodnie, to sygnał, że ciśnienie w materacu jest za wysokie. Materac jest zbyt twardy, co niweluje jego efekt terapeutyczny. W takiej sytuacji należy delikatnie zmniejszyć ciśnienie na pompie (zazwyczaj poprzez obrót pokrętła w stronę niższych wartości wagowych) i powtórzyć test.
• Palce nie mieszczą się wcale: To znak, że ciśnienie jest za niskie. Pacjent "zapada się" w materac, co może prowadzić do ucisku na kości i ryzyka odleżyn. Należy wtedy zwiększyć ciśnienie na pompie (obrót pokrętła w stronę wyższych wartości wagowych) i ponownie wykonać test po kilku minutach stabilizacji.

Pamiętaj, aby po każdej korekcie odczekać chwilę, aż materac dostosuje się do nowych ustawień, a następnie ponownie wykonać test. To pozwoli na precyzyjne dopasowanie ciśnienia do indywidualnych potrzeb pacjenta.

Różne typy materacy: Czy ciśnienie ustawia się zawsze tak samo?

Na rynku dostępne są głównie dwa typy materacy przeciwodleżynowych zmiennociśnieniowych: bąbelkowe (pęcherzykowe) i rurowe (komorowe). Choć oba mają ten sam cel profilaktykę i leczenie odleżyn różnią się konstrukcją i przeznaczeniem, co wpływa na ich wydajność, ale niekoniecznie na samą zasadę regulacji ciśnienia.

Z kolei materace rurowe, zwane również komorowymi, to bardziej zaawansowane systemy. Składają się z większych, podłużnych komór powietrznych, które również pracują naprzemiennie, ale z większą precyzją i wydajnością. Są stosowane w profilaktyce i leczeniu odleżyn aż do IV stopnia, a ich dopuszczalna waga pacjenta jest znacznie wyższa, często dochodząca nawet do 200 kg. Dzięki bardziej rozbudowanej budowie, materace rurowe oferują lepsze rozłożenie nacisku i są polecane dla pacjentów z wysokim ryzykiem odleżyn lub już istniejącymi ranami. Chociaż sposób regulacji (pokrętło na pompie) jest podobny dla obu typów, to ich wydajność i zakres ciśnienia są różne, co oznacza, że materac rurowy będzie w stanie zapewnić bardziej skuteczne odciążenie przy wyższych wagach. Warto też pamiętać, że model pompy może wpływać na dostępne funkcje, ale podstawowa zasada ustawiania ciśnienia na podstawie wagi pozostaje uniwersalna dla obu typów materacy.

Najczęstsze błędy przy regulacji ciśnienia i jak ich unikać

W mojej praktyce często spotykałam się z błędami w ustawianiu ciśnienia, które niestety niwelowały prozdrowotne działanie materaca. Uniknięcie ich jest kluczowe dla skuteczności terapii:

• Błąd 1: Ustawienie "na oko" zamiast zgodnie z wagą. To jeden z najczęstszych błędów. Wielu opiekunów próbuje ustawić ciśnienie, kierując się jedynie subiektywnym odczuciem, bez sprawdzania wagi pacjenta. Ryzyko? Materac może być zbyt twardy lub zbyt miękki, co oznacza, że nie spełnia swojej funkcji.
  • Jak unikać: Zawsze sprawdzaj wagę pacjenta i ustawiaj pokrętło na pompie zgodnie z nią lub na najbliższy wyższy przedział wagowy. To podstawa!
• Błąd 2: Zbyt niskie ciśnienie i ryzyko "dobijania" do stelaża. Kiedy ciśnienie jest za niskie, pacjent zapada się w materac, a jego ciało może dotykać stelaża łóżka. To niweluje efekt przeciwodleżynowy i może prowadzić do powstawania ran.
  • Jak unikać: Regularnie wykonuj test "dwóch palców". Jeśli palce nie mieszczą się między pacjentem a materacem, zwiększ ciśnienie.
• Błąd 3: Zbyt wysokie ciśnienie, które niweluje efekt terapeutyczny. Materac staje się twardy jak kamień, co sprawia, że nie ma zmiennych punktów podparcia. To tak, jakby pacjent leżał na zwykłym, twardym materacu, a cała inwestycja w materac przeciwodleżynowy idzie na marne.
  • Jak unikać: Ponownie, test "dwóch palców" jest Twoim najlepszym przyjacielem. Jeśli palce wchodzą zbyt luźno, zmniejsz ciśnienie.
• Błąd 4: Wyłączanie pompy na noc lub podczas nieobecności w łóżku. Pompa materaca przeciwodleżynowego musi pracować nieprzerwanie (24/7) podczas użytkowania materaca. Jej wyłączanie przerywa cykl zmiennego ciśnienia, co sprawia, że materac przestaje pełnić swoją funkcję.
  • Jak unikać: Upewnij się, że pompa jest zawsze włączona, gdy pacjent leży na materacu. To klucz do ciągłej profilaktyki.

Zaawansowane funkcje i ustawienia w nowoczesnych materacach

Nowoczesne materace przeciwodleżynowe, zwłaszcza te rurowe, często wyposażone są w dodatkowe funkcje, które mogą ułatwić opiekę. Jedną z nich jest tryb statyczny (STATIC). Kiedy go aktywujemy, materac jest równomiernie napompowany we wszystkich komorach, co sprawia, że staje się stabilniejszy i twardszy. Ten tryb jest niezwykle przydatny podczas wykonywania czynności pielęgnacyjnych, takich jak zmiana pozycji pacjenta, mycie czy przebieranie, ponieważ zapewnia stabilne podłoże i ułatwia pracę opiekunowi. Po zakończeniu zabiegów pielęgnacyjnych, zawsze pamiętaj, aby powrócić do trybu zmiennociśnieniowego.

Oprócz trybu statycznego, niektóre modele oferują również inne udogodnienia, takie jak alarmy niskiego ciśnienia, które informują o ewentualnych nieszczelnościach lub awariach pompy. Czasem spotyka się też tryb transportowy, który utrzymuje powietrze w materacu po odłączeniu pompy, co jest przydatne przy krótkotrwałym transporcie pacjenta. Chociaż te zaawansowane funkcje są bardzo pomocne i zwiększają komfort użytkowania, zawsze podkreślam, że podstawowe ustawienie ciśnienia według wagi pacjenta jest najważniejsze. Dodatkowe opcje są uzupełnieniem, które ułatwia codzienną opiekę, ale nie zastąpią prawidłowej, bazowej regulacji.

Twoja checklista dobrych praktyk: Jak dbać o stały poziom ciśnienia?

Utrzymanie prawidłowego ciśnienia w materacu przeciwodleżynowym to proces ciągły. Aby mieć pewność, że materac działa optymalnie, przygotowałam krótką checklistę dobrych praktyk:

• Regularna kontrola: Wykonuj test "dwóch palców" codziennie, a także przy każdej zmianie pozycji pacjenta lub po dłuższej nieobecności w łóżku. To pozwoli szybko wychwycić ewentualne nieprawidłowości.
• Czynniki wpływające na zmianę ciśnienia: Bądź świadoma, że niektóre sytuacje mogą wymagać ponownej regulacji ciśnienia. Należą do nich: zmiana wagi pacjenta (nawet niewielka), zmiana stanu zdrowia, a także wszelkie modyfikacje w ułożeniu ciała.
• Szczelność systemu: Regularnie sprawdzaj, czy system jest szczelny i działa poprawnie 24/7. Upewnij się, że węże łączące pompę z materacem nie są zagięte ani uszkodzone. Kontroluj, czy na materacu nie ma widocznych przetarć lub dziur, które mogłyby powodować ucieczkę powietrza. Pamiętaj, że ciągła praca pompy jest niezbędna dla skuteczności materaca.